Quk.nl | Alles over schoolplaten

Inkoop | verkoop | verhuur

Kaartlezen Kaart en landschap

Typenkaart, ca. 1933

 Typenkaart


Kaart en landschap, ca 1954


Kaart en landschap, ca 1954


(Toenmalige advertentie)
Kaart en Landschap (boven- en zijaanzicht)

Grootte 84 x 115,5 cm

Prijs: geplakt op zwaar carton, met metalen hoeken, gevernist, inclusief toelichting fl. 12,50. Gevoerd met papier, met afneembare stokken (syst. Keiser), gevernist, inclusief toelichting fl. 17,50. Afzonderlijke exemplaren van de toelichting fl 0,40.

De toelichting bestaat uit acht bladzijden.

Kaartmakers van verschillende uitgeverijen hebben voor de gebruikers (docenten) van hun kaarten vaak een inleiding, legenda, toelichting of gebruiksaanwijzing geschreven. Indien er bijbehorende atlassen of werkboekjes zijn, dan is daar ook vaak informatie over het gebruik te vinden.

P. Eibergen heeft voor zijn kaarten het boekje Kaart en landschap, een aardrijkskundige wandkaart geschreven. De kaart die daarbij hoort is de zogenaamde Typenkaart, Een nieuw leermiddel ten dienste van het aanschouwelijk onderwijs in aardrijkskundige begrippen. Deze toelichting is uitgegeven door J.B. Wolters uit Groningen/Djakarta. Het is gedrukt door het Cartografisch Instituut van J.B. Wolters U.M.

Hij begint de inleiding met "ELKE DOCENT WEET UIT ERVARING, DAT HIJ VAAK TE HOOG GRIJPT, en dat hij te dikwijls veronderstelt dat bepaalde voorstellingen en begrippen bij de leerlingen aanwezig zijn, terwijl dit geenszins het geval is.".
Dit zou volgens hem ook bij het aardrijkskundig onderwijs het geval zijn. Vooral bij topografie, het vak dat 'naar het tweede plan is verschoven'. 'Dit' leermiddel zou moeten bijdragen aan een beter begrip.

De kaart Kaart en landschap die uitlegt geeft over de wandkaarten van Eibergen, is 84 bij 115,5 cm groot, en verdeeld over twee gedeelten. Op het bovenste deel is een fictief landschap voorgesteld in perspectief. Op het onderste deel is de kaartweergave te zien. Het is 'in kaart gebracht'. Er is bewust niet voor bestaande gebieden gekozen omdat er dan minimaal 25 voorbeelden zouden moeten worden gemaakt. Daarom is er een denkbeeldig landschap ontworpen met een 'vochtig klimaal, op betrekkelijk lage breedte, dat tot de sneeuwgrens reikt'. Hoogte 4852 meter.

De kaart is zo ontworpen dat vijf kleuren de hoogtelijnen weergeven. De hoogtes 0, 200, 500 en 1500 meter zijn hierdoor goed te volgen. De vergelijking tussen beide delen van de kaart geven de docent de mogelijkheid om duidelijk te maken dat bij de benaming van de terreinvormen het hoogteverschil, maar ook het relief een rol speelt. De kaart is natuurkundig gekleurd, feitelijk is het een hoogtekaart.

Aanbeveling is om de kaart niet systematisch te bespreken, maar occasioneel te gebruiken. Bovendien moet steeds op het verband tussen de perspectivische abeelding en de kaart worden gewezen. De kaart is zowel voor klassikaal onderwijs als voor individuele opdrachten te gebruiken.

De begrippen die in dit leermiddel worden gebruikt zijn:

Physisch - geografisch

  • Hoogvlakte
  • Plateau
  • Laag gebergte
  • Middelgebergte
  • Hooggebergte
  • Firnvelden
  • Gletsjer
  • Gletsjertong
  • Gletsjerrivier
  • Bron- of regenrivier
  • Gemengde rivieren
  • Lengtedal
  • Dwarsdal
  • Canon
  • Hoofd- en zijrivier
  • Bovenloop
  • Benedenloop
  • Sedimentatie
  • Middenloop
  • Bergkammen
  • Toppen
  • Passen
  • Poort
  • Waterscheiding
  • Stroomgebied
  • Laagland
  • Heuvelland
  • Laagvlakte
  • Depressie
  • Dijk
  • Duinen
  • Rivierarmen
  • Delta
  • Erosie
  • Waterval
  • Moerassen
  • Abrasie
  • Kustvlakte
  • Golf, baai, inham
  • Havens
  • Ondiepe zee
  • Schiereiland
  • Isthmus
  • Kaap, hoek
  • Landaanwinst
  • Plat
  • Transgressiezee
  • Continentaal eiland
  • Zeestraat
  • Vlakzee
  • Archipel
  • Ingressiezee
  • Atol
  • Vulkanisch eiland
  • Rustende vulkaan
  • Werkende vulkaan
  • Dieptecijfers
  • Hoogtecijfers

Sociale geografie

  • Grenzen
  • Verspreide bewoning
  • Plaatsen
  • Stad
  • Verkeer
  • Vliegveld
  • Kanaal
  • Wegen, spoorlijnen
  • Tunnels
  • Lengtedal
  • Verkeersdrukte
  • Bergpad
  • Electriciteit
  • Stuw, stuwmeer
  • Hydro-electrische centrale
  • Eindmeer
  • Oceanisch meer
  • Binnenhaven
  • Zeehavens