Quk.nl | Alles over schoolplaten

Inkoop | verkoop | verhuur

Origineel voor de wandplaat Het boomen vellen

Origineel werk Het boomen vellen, Guthschmidt

Detail Het boomen vellen

Detail Het boomen vellen, Guthschmidt

Signatuur Het boomen vellen

Signatuur Het boomen vellen, Guthschmidt

Guthschmidt | Wandplaten

Werk uit Studio Güthschmidt

De studio maakte verschillende ontwerpen. Vlakke werkstukken zoals affiches, schoolplaten, kalenders en ander drukwerk, maar ook ontwerpen voor ruimtelijke werkstukken zoals installaties, stands, etalagemodellen, kalenders, tegels (relief) en praalwagens.

Schoolplaten

De schoolplaten die Güthschmidt heeft ontworpen, zijn uitgegeven door Wolters uit Groningen en door ANWB. De platen van Wolters waren bestemd voor de series Het volle leven, Nederland in woord en beeld en Onze zuivelbereiding. De ANWB bracht een herziene versie uit voor het verkeersonderwijs voor kinderen van de basisschool.

Het volle leven is een serie wandplaten voor het zaakonderwijs[1]. De redacteuren waren Jan Ligthart[2], Hendericus Scheepstra[3] en W. Walstra[4]. De serie werd gemaakt naar oorspronkelijke schilderijen van Cornelis Jetses[5] en W.K. de Bruin[6]. De herziene versie (Timmeren) werd geschilderd door A.M. Güthschmidt. De serie bestaat uit vier series van zes platen. Er is een serie over het winterhalfjaar en een serie over het zomerhalfjaar. Winterhalfjaar is onderverdeeld in Timmeren (Güthschmidt) en Metselen. Zomerhalfjaar in Grasland en Bouwland. Bij de platenserie werd een handleiding geleverd (G. Popken). Over de herziening:

‘… Daarna[i] kwam het volle leven aan de beurt. De series Timmeren en Metselen werden respectievelijk door A.M. Güthschmidt en C. Jetses geheel nieuw geschilderd, volgens aanwijzingen van den heer G. Popken, en in overeenstemming met het moderne bedrijf gebracht. Want al behoeven we van de kinderen geen kleine bouwkundigen te maken, de platen mogen ambacht en bedrijf niet anders afbeelden , dan deze dagelijks op straat waar te nemen zijn. We hopen, dat velen zich er toe aangetrokken voelen, aan de hand van dit frissche onderwijsmateriaal de mooie gedachte van Jan Ligthart te verwezenlijken, de kinderen met het volle leven bekend te maken, hun iets te leeren begrijpen  van de moeite en zorg  die noodig zijn voor de bevrediging onzer eerste levensbehoeften.’

Aldus J.B. Wolters in het voorvoord in een catalogus uit 1927. Er is vernieuwing aangebracht in de platenserie die in 1905 op de markt kwam. Doel van de platen is ‘platen te geven die het opgroeiend geslacht leeren belang te stellen in menschen, dieren, planten en dingen die het dagelijks om zich heen ziet; platen die dit geslacht leeren vragen naar het hoe en waarom, voor zooverre het reeds in staat is dit geestelijk te verwerken.’  De omgewerkte platen tonen de voornaamste Nederlandse landschappen. Geven een beeld van de bewoners in ‘enkele der kenmerkenste bedrijven’.

De zes platen die Güthschmidt heeft gemaakt, geven de stappen aan van het bomen vellen tot aan de verwerking van het uiteindelijke product. De platen zijn ondergebracht in de serie Timmeren en bestrijken het winterhalfjaar. Het is de tweede gewijzigde druk. Opnieuw geschilderd vanwege verandering in sinds de invoering van de serie. Om het verhaal voor de kinderen aantrekkelijk te maken, wordt het verhaal vertelt door de ogen van kinderen.

Het begint allemaal met het bomen vellen. Najaar, oktober. Dat is te zien aan de beuken en de eiken die zijn afgebeeld. Vader, Jan en Mien (Lien?) wandelen door het bos. Op de plaat worden zij aan de linkerkant afgebeeld, zittend op de grond. Vader zit tussen de beide kinderen in. Zij zien hoe de bomen worden geveld en afgevoerd. Zie foto's.

De tweede plaat toont een houtzaagmolen. Er zijn enkele mannen aan het werk. Er wordt onder andere een zaagraam afgebeeld. Het raam gaat op en neer en zaagt planken en latten. Bij de plaat hoort een schematische bijplaat waarom een doorsnee van de molen is te zien.

De derde plaat is de plaat Bij den houtkooper. De houtkoper heeft verstand van ‘aanvoeren en afvoeren, kopen en verkopen’ van het hout. Getoond wordt hoe op de werf het hout op lorries wordt aangevoerd. Ook de loodsen zijn zichtbaar waar het hout wordt bewaard. Vader en Jan, de iets oudere broer uit klas vijf, kopen wat hout voor het duivenhok. Vader draagt de planken, Jan de latten. Vader krijgt van de werfbaas te horen hoeveel hij moet betalen.

Plaat nummer vier heet Het nieuwe huis. Het hout dat uit het bos, via de molenaar en de houtkoper bij het huis is aangekomen, wordt verwerkt tot vloeren, ramen en deuren. Pim, vader en moeder kijken hoe de werkzaamheden zich vorderen.

Niet alleen voor huizen wordt het hout gebruikt. Dat zien Jan en Lien als ze door het raam heen kijken ‘bij den kuiper’. De mannen in de werkplaats maken behendig, geholpen door het vuur, van vlakke duigen een ‘buikige’ ton.

Tenslotte is de familie al varend aangekomen op de scheepstimmerwerf. Vanuit de boot aanschouwen zij de bedrijvigheid op de werf. Zij zien de helling, een loods en vuur. Planken worden kromgetrokken, naden worden gestopt.


Een andere serie van uitgever Wolters is de serie Onze zuivelbereiding. De serie bestaat uit zes platen gemaakt door Güthschmidt. Ze vertonen de verwerking van zuivel. ‘de bron arbeid, nijverheid, welvaart en gezondheid voor ons eigen land’. De verwerking van boer tot gebruiker. De toelichting (52 bladzijden) wordt geschreven door L. Dorsman Czn. De inleiding wordt geschreven door P. van Nes Czn[7]., Hoofd-Inspecteur van het Lager Onderwijs.  Wolters heeft de platen in samenwerking met Het zuivelbureau uitgegeven. De serie bestaat uit de volgende platen:

1. Boerderij in de kaasstreken van Zuid- Holland en Utrecht.

2. De melkinrichting. De behandeling en verzorging van consumptiemelk.

3. De bereiding van boter en het aanbrengen van het rijksmerk.

4. De bereiding van Goudsche- en Edammerkaas in de fabriek.

5. De verkoop van de melk, de boter en de verschillende soorten kaas.

6. De melk in dienst van mensch en dier.

"TER AANKONDIGING. Onze zuivelbereiding.". "Nieuwsblad van Friesland : Hepkema's courant". Heerenveen, 31-07-1940. Geraadpleegd op Delpher op 15-07-2015, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010762374:mpeg21:a0253

Verkeersonderwijs

Vóór 1924 werd er nog weinig aandacht besteedt aan verkeersonderwijs. De ANWB voelt zich hiertoe geroepen en wilde hier verandering in aanbrengen. ‘Het dagelijks bestuur heeft in voorbereiding genomen de vervaardiging van gekleurde schoolplaten , waarop de gevaren van het verkeer tengevolge van het niet-naleven der verkeersbepalingen op aanschouwelijke wijze worden voorgesteld. Het bestuur verwacht, voor de verspreiding dezer platen in de scholen te mogen rekenen op de medewerking zoowel van het schooltoezicht en van de gemeentebesturen, als van de hoofden der scholen en onderwijzers.’  De organisatie hoopt bij deze propaganda de medewerking van inspectie en scholen. Assen lijkt het goede voorbeeld te geven: ‘Wij hopen, dat op andere scholen in deze inspectie het voorbeeld van Assen zal worden gevolgd en dat ook de andere onderwijsinspecteurs die aandacht aan het onderwerp zullen schenken, welke het waard is.’   De ANWB besluit om voor 1924 een bedrag van fl. 3000,00 te begroten. Hun aandacht richt zich in eerste instantie tot de scholen. Er wordt een serie schoolplaten op de markt gebracht. Deze serie wordt getekend door de ‘bekenden kunstschilder’ B. van Vlijmen. Het betreft de titels Rijdt niet aan den linkerkant van den weg, Wees zeer voorzichtig bij het oversteken en Klim niet achterop voertuigen en laat je niet meetrekken op de fiets[8]. Vier van de afbeeldingen tonen ‘hoe het niet moet, de anderen tonen het juiste gedrag. De onopgeplakte platen kosten ‘slechts’ 45 cent in guldens. Enkele jaren later (1931) wordt een serie zegels uitgegeven die de leerlingen, hoogste klassen openbaar en bijzonder onderwijs,  kunnen gebruiken bij de verkeerslessen. Ze kunnen de zegels in een boekje plakken en er een opstel over schrijven. De zegels, 18 per vel kosten één cent (gulden) per vel. Er worden meer dan 3 miljoen vellen gedrukt. Bovendien worden voor de onderwijzers handleidingen met wenken, vragen en opdrachten beschikbaar gesteld bedoeld voor achttien lessen. De auteur van het boekje is P.P. Paul, inspecteur van politie, afdeling Verkeerswezen, ’s Gravenhage. De ANWB vermeld ook dat er meer dan 12.000 schoolplaten worden geleverd aan meer dan 7.000 scholen. De bond heeft op verzoek ook een ‘Bonds-Verkeersmaquette uitgegeven.

Rond 1932 wordt een nieuwe serie uitgegeven. Deze serie wordt door Güthschmidt getekend, aan de hand van een groot formaat sluitzegels, speciaal gemaakt voor het onderwijs.[9][10]

Loop niet achter een stilstaande tram of ander voertuig om, zonder eerst uit te kijken

Steek op een kruispunt loodrecht over, dus eerst op de  ene straat en dan op de andere (2 versies)

Geef tijdig en duidelijk een teken als ge van richting wilt veranderen.


ANWB - Teulings Grafische Kunstinrichting Amst.

Loop niet achter een stilstaande tram of ander voertuig om, zonder eerst uit te kijken  ca. 1924

Steek op een kruispunt loodrecht over, dus eerst de ene straat en dan de andere ca. 1924

Geef tijdig en duidelijk een teeken als ge van richting wilt veranderen ca. 1924


Wolters

Het badstrand bij Scheveningen 1931/1932


[1] Zaakonderwijs: zaakonderwijs gaat over de werkelijkheid van zaken zoals kinderen die kunnen waarnemen.

[2] Jan Ligthart: 1859 (Amsterdam) – 1916 (Laag Soeren)

[3] Hindericus Scheepstra: 1859 (Roden) – 1913 (Groningen)

[4] W. Walstra: …

[5] Cornelis Jetses: 1879 (Groningen) – 1955 (Wassenaar)

[6] W.K. de Bruin: 1871 (Den Haag) – 1945 (Den Haag)

[7] P. van Nes Czn.: overleden in 1954

[8] Het volledige onderschrift: 1) Rijdt niet aan den linkerkant van den weg. Steek den weg nooit vóór achterop komende auto’s over. Dat is zeer gevaarlijk! & Rijdt altijd aan den rechterkant van den weg en achter elkaar, wanneer je door een auto wordt ingehaald.; 2) Wees zéér voorzichtig bij het oversteken van de straat. Loop dan niet te praten, gekheid te maken of te  suffen. & Steek de straat altijd recht over, kijk eerst goed uit naar links of de weg vrij is en dan naar rechts of je tijd genoeg hebt om over te steken.; 3) Klim niet achterop voertuigen en laat je niet meetrekken op de fiets. Dat is gevaarlijk. & Speel niet midden op de straat. Vlieg niet ondoordacht uit huis of school de straat op. Dat is gevaarlijk.





[9] In de catalogus van Wolters uit 1927 wordt vermeld dat er enige wijzigingen zijn aangebracht in enkele schoolplatenseries.



[10] Bron: ANWB ….. en De Kampioen 11-1, 8-2 en 12-12-1924.








. Er zijn enkele mannen aan het werk. Er wordt onder andere een zaagraam afgebeeld. Het raam gaat op en neer en zaagt planken en latten. Bij de plaat hoort een schematische bijplaat waarom een doorsnee van de molen is te zien.

De derde plaat is de plaat Bij den houtkooper. De houtkoper heeft verstand van ‘aanvoeren en afvoeren, kopen en verkopen’ van het hout. Getoond wordt hoe op de werf het hout op lorries wordt aangevoerd. Ook de loodsen zijn zichtbaar waar het hout wordt bewaard. Vader en Jan, de iets oudere broer uit klas vijf, kopen wat hout voor het duivenhok. Vader draagt de planken, Jan de latten. Vader krijgt van de werfbaas te horen hoeveel hij moet betalen.

Plaat nummer vier heet Het nieuwe huis. Het hout dat uit het bos, via de molenaar en de houtkoper bij het huis is aangekomen, wordt verwerkt tot vloeren, ramen en deuren. Pim, vader en moeder kijken hoe de werkzaamheden zich vorderen.

Niet alleen voor huizen wordt het hout gebruikt. Dat zien Jan en Lien als ze door het raam heen kijken ‘bij den kuiper’. De mannen in de werkplaats maken behendig, geholpen door het vuur, van vlakke duigen een ‘buikige’ ton.

Tenslotte is de familie al varend aangekomen op de scheepstimmerwerf. Vanuit de boot aanschouwen zij de bedrijvigheid op de werf. Zij zien de helling, een loods en vuur. Planken worden kromgetrokken, naden worden gestopt.


Een andere serie van uitgever Wolters is de serie Onze zuivelbereiding. De serie bestaat uit zes platen gemaakt door Güthschmidt. Ze vertonen de verwerking van zuivel. ‘de bron arbeid, nijverheid, welvaart en gezondheid voor ons eigen land’. De verwerking van boer tot gebruiker. De toelichting (52 bladzijden) wordt geschreven door L. Dorsman Czn. De inleiding wordt geschreven door P. van Nes Czn[7]., Hoofd-Inspecteur van het Lager Onderwijs.  Wolters heeft de platen in samenwerking met Het zuivelbureau uitgegeven. De serie bestaat uit de volgende platen:


1. Boerderij in de kaasstreken van Zuid- Holland en Utrecht.

2. De melkinrichting. De behandeling en verzorging van consumptiemelk.

3. De bereiding van boter en het aanbrengen van het rijksmerk.

4. De bereiding van Goudsche- en Edammerkaas in de fabriek.

5. De verkoop van de melk, de boter en de verschillende soorten kaas.

6. De melk in dienst van mensch en dier.

"TER AANKONDIGING. Onze zuivelbereiding.". "Nieuwsblad van Friesland : Hepkema's courant". Heerenveen, 31-07-1940. Geraadpleegd op Delpher op 15-07-2015, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010762374:mpeg21:a0253



Verkeersonderwijs

Vóór 1924 werd er nog weinig aandacht besteedt aan verkeersonderwijs. De ANWB voelt zich hiertoe geroepen en wilde hier verandering in aanbrengen. ‘Het dagelijks bestuur heeft in voorbereiding genomen de vervaardiging van gekleurde schoolplaten , waarop de gevaren van het verkeer tengevolge van het niet-naleven der verkeersbepalingen op aanschouwelijke wijze worden voorgesteld. Het bestuur verwacht, voor de verspreiding dezer platen in de scholen te mogen rekenen op de medewerking zoowel van het schooltoezicht en van de gemeentebesturen, als van de hoofden der scholen en onderwijzers.’  De organisatie hoopt bij deze propaganda de medewerking van inspectie en scholen. Assen lijkt het goede voorbeeld te geven: ‘Wij hopen, dat op andere scholen in deze inspectie het voorbeeld van Assen zal worden gevolgd en dat ook de andere onderwijsinspecteurs die aandacht aan het onderwerp zullen schenken, welke het waard is.’   De ANWB besluit om voor 1924 een bedrag van fl. 3000,00 te begroten. Hun aandacht richt zich in eerste instantie tot de scholen. Er wordt een serie schoolplaten op de markt gebracht. Deze serie wordt getekend door de ‘bekenden kunstschilder’ B. van Vlijmen. Het betreft de titels Rijdt niet aan den linkerkant van den weg, Wees zeer voorzichtig bij het oversteken en Klim niet achterop voertuigen en laat je niet meetrekken op de fiets[8]. Vier van de afbeeldingen tonen ‘hoe het niet moet, de anderen tonen het juiste gedrag. De onopgeplakte platen kosten ‘slechts’ 45 cent in guldens. Enkele jaren later (1931) wordt een serie zegels uitgegeven die de leerlingen, hoogste klassen openbaar en bijzonder onderwijs,  kunnen gebruiken bij de verkeerslessen. Ze kunnen de zegels in een boekje plakken en er een opstel over schrijven. De zegels, 18 per vel kosten één cent (gulden) per vel. Er worden meer dan 3 miljoen vellen gedrukt. Bovendien worden voor de onderwijzers handleidingen met wenken, vragen en opdrachten beschikbaar gesteld bedoeld voor achttien lessen. De auteur van het boekje is P.P. Paul, inspecteur van politie, afdeling Verkeerswezen, ’s Gravenhage. De ANWB vermeld ook dat er meer dan 12.000 schoolplaten worden geleverd aan meer dan 7.000 scholen. De bond heeft op verzoek ook een ‘Bonds-Verkeersmaquette uitgegeven.


Rond 1932 wordt een nieuwe serie uitgegeven. Deze serie wordt door Güthschmidt getekend, aan de hand van een groot formaat sluitzegels, speciaal gemaakt voor het onderwijs.[9][10]


Loop niet achter een stilstaande tram of ander voertuig om, zonder eerst uit te kijken

Steek op een kruispunt loodrecht over, dus eerst op de  ene straat en dan op de andere (2 versies)

Geef tijdig en duidelijk een teken als ge van richting wilt veranderen.


ANWB - Teulings Grafische Kunstinrichting Amst.

Loop niet achter een stilstaande tram of ander voertuig om, zonder eerst uit te kijken  ca. 1924

Steek op een kruispunt loodrecht over, dus eerst de ene straat en dan de andere ca. 1924

Geef tijdig en duidelijk een teeken als ge van richting wilt veranderen ca. 1924


Wolters

Het badstrand bij Scheveningen 1931/1932


Het boomen vellen

(Houtzaagmolen, doorsnede?)

Van Boomen tot planken

Bij den houtkooper

In het nieuwe huis

Bij den kuiper

(Graanmolen)


[1] Zaakonderwijs: zaakonderwijs gaat over de werkelijkheid van zaken zoals kinderen die kunnen waarnemen.



[2] Jan Ligthart: 1859 (Amsterdam) – 1916 (Laag Soeren)



[3] Hindericus Scheepstra: 1859 (Roden) – 1913 (Groningen)



[4] W. Walstra: …



[5] Cornelis Jetses: 1879 (Groningen) – 1955 (Wassenaar)



[6] W.K. de Bruin: 1871 (Den Haag) – 1945 (Den Haag)



[7] P. van Nes Czn.: overleden in 1954



[8] Het volledige onderschrift: 1) Rijdt niet aan den linkerkant van den weg. Steek den weg nooit vóór achterop komende auto’s over. Dat is zeer gevaarlijk! & Rijdt altijd aan den rechterkant van den weg en achter elkaar, wanneer je door een auto wordt ingehaald.; 2) Wees zéér voorzichtig bij het oversteken van de straat. Loop dan niet te praten, gekheid te maken of te  suffen. & Steek de straat altijd recht over, kijk eerst goed uit naar links of de weg vrij is en dan naar rechts of je tijd genoeg hebt om over te steken.; 3) Klim niet achterop voertuigen en laat je niet meetrekken op de fiets. Dat is gevaarlijk. & Speel niet midden op de straat. Vlieg niet ondoordacht uit huis of school de straat op. Dat is gevaarlijk.





[9] In de catalogus van Wolters uit 1927 wordt vermeld dat er enige wijzigingen zijn aangebracht in enkele schoolplatenseries.



[10] Bron: ANWB ….. en De Kampioen 11-1, 8-2 en 12-12-1924.