Quk.nl | Alles over schoolplaten

Inkoop | verkoop | verhuur

Visie en kwaliteit

De schoolplaat is een verzamelnaam voor leermiddelen die een voorstelling weergeven en die een didactisch doel hebben. De opkomst van de schoolplaat heeft onder andere te maken met een andere pedagogische en didactische kijk op kinderen.

Johan Amos Comenius (1592 –1671) was een van de eersten die aanschouwelijk onderwijs propageerde. Ook Jean Jacques Rousseu (1712 –1778) vond dat kinderen moesten worden opgevoed vanuit hun natuurlijke ontwikkeling en aanleg. Johann Heinrich Pestalozzi volgde deze zienswijze. Hij wees op de grote betekenis van aanschouwing. De voorstellingstheorie was voor Johann Friedrich Herbart (1776 –1841) het uitgangspunt. Kinderen leerden vooral door middel van de zintuigen. Verschillende waarnemingen leiden tot associaties die het leren bevorderen.

De eerste Nederlandse methode voor het aanschouwingsonderwijs kwam van de onderwijzer B. Brugsma (1797 –1868). Hij bracht de serie Veertig platen voor het aanschouwingsonderwijs in de lagere en kleinekinderscholen (Wolters) uit, aanvankelijk voor hardhorende en dove kinderen. In 1855 werd door Eichmann en Altmann de platenserie De vaderlandsche historieplaten voor scholen en huisgezinnenuitgegeven. Onderinvloed van de wet op het lager onderwijs (1857) en het idee dat kinderen ‘aanschouwelijk’ onderwijs moest worden aangeboden, is het gebruik van de schoolplaat als didactische middel toegenomen. Leerlingen waren tot dan toe vooral gewend om te leren van vertellingen en geschreven teksten.

De Utrechtse schilder en auteur H.J. van Lummel bracht in 1857 een platenserie voor het aanschouwelijk onderwijs uit. Spoedig volgde andere uitgevers zoals Ykema uit Den Haag. Anderebekende schoolplatenseries zijnSchoolplaten voor het aanschouwingsonderwijs, Het volle leven, Ambachten en Bedrijven,Schoolplaten voor de Vaderlandsche Geschiedenis, Dieren in hun omgevingen Nederland in woord en beeldvan Uitgeverij J.B. Wolters uit Groningen. Daarnaast is een bekende serie de Aardrijkskundige Wandplaten van Nederlandvan uitgeverij P. Noordhoff eveneens uit Groningen. Beide uitgevers gaven ooktopografische wandkaarten uit. Schoolplaten werden in twee uitvoeringen uitgegeven. Er waren schoolplaten op karton geplakt en er waren platen op linnen geplakt. Vooral in de beginperiode was het met de kwaliteit van de inkten op de linnen platen minder goed gesteld. De onderwerpen en handelingen op de schoolplaten werden toegelicht in de bijbehorende docentenhandleidingen. De handleidingen zijn geschreven door de redacteuren van de schoolplatenserie. Ze bevatten meestal een afbeelding van de besproken plaat. Verder is de handleiding voorzien van extra informatie,geïllustreerd met afbeeldingen. Bekende Utrechtse redacteuren zijn Van Lummel(Kemink) en Werkman (Wolters). Navele jaren intensief gebruik van schoolplaten als leermiddel werd in de tweede helft van de 20eeeuw de schoolplaat vervangen door modernere leermiddelen zoals filmstroken, dia’s en school-tv.

Achter het uitgeven van wandkaarten en wandplaten ging vaak een visie schuil. Naast de winst die een uitgever nodig heeft om zijn onderneming te kunnen voortzettten, waren er ook ideeen over de methodes. Vragen over hoe het best onderwijs kon worden gegeven, welke informatie zichtbaar moest zijn, aan welke kwaliteit het product moest voldoen, verschilt per uitgever en periode. Ook de auteurs, kaartmakers en illustratoren hadden zo hun ideeen. 

Visie Gerrit Prop, kaartmaker
Eisen aan wandkaarten:
*Sober en duidelijk
*Mooie kleuren en goed getekend
(Dick Rozing, Gerrit Prop. de wereld in kaart gebracht, 2009)

Uitgever Samsom
Eisen aan wandplaten:
*Een eerste vereischte
*Op grootten afstand te zien en te onderscheiden
(Handleiding bij de anatomische wandplatenten gebruike bij het onderwijs in de kennis van het menschelijk lichaam uit 1926)