Quk.nl | Alles over schoolplaten

Inkoop | verkoop | verhuur

Vereniging van Directeuren van Electriciteitsbedrijven in Nederland

Ontwerper: Christiaan Schaaf

Redacteur: Van Balen

Uitgever: Vereeniging van Directeuren van Electriciteitsbedrijven in Nederland. Centraal bureau Breedenstraat 11, Maastricht

Adres in Arnhem:
Utrechtseweg 210, Arnhem
Nagtegaalspad 1, Arnhem

Heeft uitgegeven een serie van drie platen over het elektriciteitsbedrijf behorend bij "de paedagogische electriciteitetentoonstellingen 
der Vereeniging van directeuren van electriciteittbedrijven in Nederland".
Plaat I - Van kolen tot stoom
Plaat II - Van stroom tot electriciteit
Plaat III - De voortgeleiding der electriciteit

De eerste druk (steendruk)  is van 1926. In 1940 was er een zesde druk. Van deze platen volgde later een herdruk.
Volgens de handleiding kon de methode worden gebruikt bij het Lager Onderwijs en het 
Meer Uitgebreid Lager Onderwijs. 
Op 21 juli 1925 wordt vermeld dat de heer Van Balen een les heeft gegeven aan 
twaalf- en dertienjarigen jongens met behulp van een tweetal wandplaten. Er wordt ook vermeld dat de platen in aanmaak zijn en dat
de platen tegen 'een geringen prijs', 20 gulden (gehele methode?), zijn aan te schaffen door gemeente- en schoolbesturen. 
De lessen zijn onder andere bedoeld om het gevaar, 15-20 dodelijke slachtoffers per jaar door blootstelling aan electriciteit, te benoemen.
Bij de methode hoort ook een film.

Opschrift eerste versie

Opschrift eerste versie

Drukker: Geuze, Dordrecht

Drukker: Geuze, Dordrecht


Van Dijk

Van Dijk

Opwekking, voortgeleiding en toepassing van electriciteit

Opwekking, voortgeleiding en toepassing van electriciteit

Opwekking, voortgeleiding en toepassing van electriciteit, herziene versie

Opwekking, voortgeleiding en toepassing van electriciteit, herziene versie


"HET ELECTROCUTIE-GEVAAR.". "De Tijd : godsdienstig-staatkundig dagblad". 's-Hertogenbosch, 29-05-1925. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2017, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010531650:mpeg21:a0132

"De paedagoog, de heer C. L. van Balen, directeur. der Amsterdamsche Kweekschool voor Onderwijzers en Onderwijzeressen, schrijver van onze bekende aardrijkskundige boekjes, heeft voor de hoogste klassen der O. L. en M. U. L O.» scholen een boekje geschreven over: „Opwekking, voortgeleiding en toepassing der electriciteit." In dit boekje komen reproducties voor van de schoolplaten, welke in een serie van drie stuks, tegen geringen prijs verkrijgbaar worden gesteld en ais leermiddel dienen bij het onderwijs, dat aan de hand van dit boekje wordt gegeven."

-----

"Onderwijs in de electrotechniek op de l. o. school.". "Leeuwarder courant". Leeuwarden, 11-09-1926. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2017, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010603796:mpeg21:a0011

"De leermiddelen zijn:
a. een schoolboekje, geschreven door den heer G. L. van Balen, directeur der Gemeentelijke Kweekschool voor onderwijzers en onderwijzeressen te Amsterdam;
b. een drietal schoolplaten. bij dit boekje aansluitende en  ontworpen door den kunstschilder Christiaan Schaaf te Amsterdam"

-----

"Eleotrotechnlsch Onderwijs op de Lagere Scholen.". "Provinciale Geldersche en Nijmeegsche courant". Nijmegen, 23-05-1930. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2017, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMRANM02:000027886:mpeg21:a0004

Electrotechnlsch Onderwijs op de Lagere Scholen.

De Vereeniging van Directeuren van Electriciteitsbedrijven in Nederland heeft sedert eenige Jaren reeds pogingen aangewend om het daarheen te leiden, dat ook op de Lagere School eenig onderwijs in de electrotechniek, op moderne leest geschoeid, gegeven zal worden. Inderdaad heeft de electrotechniek zich in de laatste jaron op ongekend snelle wijze ontwikkeld, zoodat het voorzeker noodig schijnt ook het lager onderwijs zoodanig in te richten, dat de kinderen althans eenigermate leeren begrijpen, hoe de meest voorkomende olectrische toestellen zijn samengesteld en hoe zij zich kunnen behoeden voor gevaren, die door onoordeelkundig gebruik kunnen ontstaan.

Om dit streven der vereeniging meerdere bekendheid te geven, heeft zich in Gelderland een provinciaal eere-comité gevormd, waarvan de Commissaris der Koningin in deze provincie het voorzitterschap aanvaard heeft. Onder de auspiciën van dit comité vond Donderdag j.1. in het Schakelstation van de Provinciale Geldersche Electriciteitsmaatschappij aan de Broekstraat te Arnhem een bijeenkomst plaats van verschillende autoriteiten en lichamen, welke zich met de behartiging van de belangen van het Lager Onderwijs in dit gewest bezig houden. In deze zeer druk bezochte vergadering werden doel en plan dezer vereeniging nader uiteengezet. Deze uiteenzeting geschiedde in drieëlei vorm. Er werden mondelinge besprekingen gehouden; er werden, aan kinderen van een drietal scholen proeflessen gegeven en er werd een schoolfilm vertoond. De vergadering werd geopend door den Commissaris der Koningin met een geestige toespraak, waarin hij wees op het feit, dat het tegenwoordig gewoonte is, om, wanneer men zich verongelijkt acht, als bijv. een radio-vereeniging, protestvergaderingen uit te schrijven. Zoo moest ook deze vergadering als een protestvergadering beschouwd worden, omdat gedurende vele jaren en nu nog door zeer velen de electriciteit beschouwd wordt als een gevaar instede van als een der beste helpers van den mensch en van de samenleving. Deze opvatting zal wijken, wanneer de electriciteit in al haar werkingen door meer en betere kennis bij ouderen en jongeren een zekere populariteit zal hebben verkregen, welke ieer zeker verkregen zal worden, waaneer naar het doel dezer Tereeniging de kinderen beter inzicht zullen verkregen hebben en zoo door hen deze betere kennis komen zal in de huizen. '

Ir. J. C. van Staveren gaf daarna een uiteenzetting omtrent het doel, de- werkwijze en organisatie der paedagogische campagne, welke men nu op touw gezet heeft. Er is een voortdurend toenemende toepassing gekomen der electriciteit. In de kleinste dorpen In binnen- en buitenland vindt men de toepassingen voor de opwekking van licht, warmte en kracht. Het veraangenaamt en verlengt het leven, bevordert de hygiëne en vergemakkelijkt den arbeid door de vele hulpdiensten, die het in werkplaats en gezin bewijst. De algemeene welvaart neemt toe naar de mate het aantal kilowatturen, dat verbruikt wordt, toeneemt. Dat vereischt ruime verspreiding van de kennis omtrent de electriciteit en hare toepassing. Dat vraagt ook benerking van de gevaren aan de electriciteit verbonden en eischt de kennis dezer gevaren. In deze lijn lag dan ook volkomen de gedachte om door middel van paedagogisch georiënteerde electriciteitstentoonstellingen de kennis van de electriciteit bij ons volk en met name bij onze jeugd te vermeerderen. Voor dat tentoonstellingsbezoek is weer ter vruchtbare voorbereiding een handleiding noodig van de opwekking, voortgeleiding en toepassing der electriciteit. Reeds sedert 1917 was deze vereeniging bezig met het samenstelllen van schoolplaten en andere leermiddelen in de eenvoudigste beginselen der electrotechniek. Zoo is in den loop der jaren een kleine voorraad leermateriaal vervaardigd, maar is ook ervaring opgedaan, welken weg het uit moest, wilde een en ander kans van slagen hebben en vooral vruchtbaar wezen. De oude idee den kinderen angst bij te brengen werd geheel en al verlaten. Daarvoor kwam in de plaats het streven ze vertrouwd te maken door een juiste kennis van een en ander, zoodat niet meer gezegd wordt: je mag dit of dat niet aanraken, maar ik raak het niet aan, want dan— Zoo staat dan nu de Vereeniging aan het begin van haar campagne met een serie middelen, welke doeltreffend zijn. Er is een keurig leerboekje verschenen van de hand des heeren van Balen, directeur der Gem. Kweekschool voor Onderwijzers en Onderwijzeressen te Amsterdam; er zijn schoolplaten geteekend door den kunstschilder Schaap (Schaaf? JMQ); er is een serie demonstratietoestellen voor de scholen: er is een film vervaardigd, waarin den kinderen getoond wordt de weg van kool tot electriciteit en de waarde van de eleetriciteit in het leven van al den dag en er worden eenvoudige paedagogiseh georiënteerde tentoonstellingen gehouden.

Hoe dit electrotechnisch onderwijs op de lagere scholen ingericht moet worden werd daarna door den schrijver van het bedoelde boekje aanschouwelijk aangetoond. Een gedeelte der vergaderzaal was als een schoollokaal ingericht met schoolbanken, een bord enz. Een dertigtal kinderen kwam binnen, nam plaats en de les begon. De eerste les ging over de opwekking van electriciteit. Het was alleraardigst na te gaan hoe langs de vragende methode de leeraar den kinderen de antwoorden als 't ware in den mond legde, Enkele regels werden op het bord geschreven en door de kinderen in koor nagezegd, waaruit dan weder de noodige gevolgtrekkingen door de practische toepassing gemaakt werden. Zoo leerden de kinderen van spanning, stroom en wisselstroom, van den generator, den turbogenerator en den transformator, van hoogspanning en laagspanning, van volt, ampère, kilowatt enz. enz. Met behulp van enkele toestellen en instrumenten werd het gesprokene verduidelijkt niet slechts door den leeraar, maar ook door' de kinderen zelf. Geen wonder, dat niet slechts aan het einde een applaus klonk. Wat werd hier duidelijk verteld! Wat werd hier goed geantwoord! Het zal dezen weg uit moeten. Zoo wil het moderne kind onderwezen worden. Een andere tijd is .ook tot de jeugd gekomen met andere eischen. De proeflessen in de electrotechniek hebben het ons' duidelijk doen zien. Het was toch zeer merkwaardig met welk een spanning deze kinderen de les volgden en absoluut niet werden beïnvloed door het feit, dat een. honderdtal volwassenen om en bij hen waren. De heer van Balen, die op dit gebied reeds een internationalen naam heeft (reeds gaf hij ook deze lessen in Zwitserland en Duitschland) zal moeilijk geëvenaard kunnen worden. En hier raken we dan ook de groote vraag aan: hoe zal men op de verschillende scholen steeds aan personeel komen, dat niet slechts de noodige kennis. maar ook de gave bezit om in kort bestek den kinderen zooveel elementaire kennis bij te brengen? Nu wil de Vereeniging van Directeuren van Electriciteitsbedrijven in Nederland cursussen organiseeren, waar onderwijzers, welke voor dit doel voelen, geschoold worden voor hun taak. Daar de lessen niet voortdurend gegeven behoeven te worden, kan het demonstratie-materiaal van de eene school naar de andere reizen. Dit zal dus geen bezwaar vormen, temeer niet, omdat, naar medegedeeld werd, uit den kring der onderwijzers reeds veel steun ontvangen en toegezegd werd.

Nu we toch over het onderwijs spreken, vestigen we meteen de aandacht op de film door deze Vereeniging vervaardigd, waarin op aanschouwelijke wijse aangetoond wordt, hoe de electriciteit opgewekt, gedistribueerd enz. wordt. Aan duidelijkheid liet ze niets te wenschen over. De samenstellers hebben er voor gewaakt, dat ze niet aan filmoverdrijving gingen lijden. De opnamen waren en bleven natuurgetrouw. Ze waren duidelijk zoowel wat het beeld nis de strekking betreft. Aardig is het laatste deel der film, waarin aangetoond wordt in het leven en het huis van don meubelmaker Piet Zaagmans, hoe de toepassing der electriciteit in een bedrijf en in een huis een totale verandering kan brengen. De heer Ir. Teders gaf nog een uiteenzetting der beteekenis dezer paedagogische campagne en de organisatie der paedagogische tentoonstellingen. Gewezen werd op de verantwoordelijkheid der autoriteiten tegenover de maatschappij met betrekking tot datgene wat met geen zintuig waar te nemen is. De moeilijkheid is, dat de onderwijzers mobiel gemaakt moeten worden en dat er geld noodig is. Een en ander moet in den vrijen tijd gedaan worden en er wordt niets mede verdiend. De ervaring leert echter, dat de cursussen, reeds gegeven, zeer trouw bezocht werden en wat het geld betreft, de electriciteitsbedrijven, die winst maken, moeten het weinige geld dat voor dit doel noodig js verschaffen. Uit de leiding der electrische bedrijven komen de leerkrachten, die deze cursussen geven, terwijl in de centrales de theoretisch opgedane kennis, vastgelegd worden kan. Wanneer nu de kinderen de lessen gevolgd hebben komen de paedagogische tentoonstellingen, waar alles duidelijker nog gedemonstreerd wordt en de kroon op dit alles wordt gezet door de filml Wie als wij een en ander op de vergadering in Arnhem mocht hooren en zien is direct voor het groot nut dezer paedagogische methode en campagne gewonnen. Inderdaad kan hier iets gedaan en bereikt worden, waaraan de maatschappij veel hebben kan en waarvan tot in het kleinste dorpje de menschen voordeel hebben kunnen. We gaan op veel gebieden van het breede maatschappelijke leven een gansch nieuwen tijd tegemoet. De moderne jeugd schrijdt voort, de moderne menschheid komt. Daarnaar ook in het onderwijs de bakens te verzetten, wil ohs voorkomen te wezen een daad van wijs beleid. Waar de Vereeniging van Directeuren van Electriciteitsbedrijven in Nederland dit beleid volgt, daar komt haar dank en hulde toe. Zij is in dezen de baanbreekster, wier taak niet gemakkelijk is, maar wie de eer tebeurt valt baanbreker te wezen.

---

Vereniging van Directeuren van Electriciteitsbedrijven in Nederland